Hồi năm ngoái tôi cầm bảng báo giá 4,5 triệu/m2 sàn cho căn hộ 76m2, tổng cộng 342 triệu. Tôi mang đúng bảng đó đi xin báo giá thêm ba đơn vị khác, thật bất ngờ hai đơn vị báo thấp hơn 90 triệu với cùng loại gỗ An Cường và phụ kiện Hafele. Nói thẳng, khoảng cách đó không nằm ở tay nghề, mà nằm ở cách định giá. Chín năm làm giám sát công trình dân dụng, tôi từng nhận thi công nội thất cho 5 căn hộ của người thân và đồng nghiệp, làm việc trực tiếp với 14 đơn vị thi công ở Hà Nội và TP.HCM. Kinh nghiệm xương máu nhất tôi rút ra là phải hiểu báo giá thi công nội thất chung cư giá rẻ trước khi ký bất cứ thứ gì.
Vì sao giá theo mét vuông sàn là cái bẫy ai cũng dính
Diện tích sàn chẳng liên quan gì đến khối lượng gỗ thực tế. Đơn vị thích tính kiểu này vì nó dễ báo trong vài phút, không cần bóc tách gì, và che được khoảng chênh giữa căn hộ nhiều vách ngăn với cái ít vách ngăn. Lấy ví dụ hai căn đều 70m2. Căn hai phòng ngủ có bếp liền phòng khách, chỉ cần tầm 2,4 mét dài tủ bếp dưới và 2,2 mét dài tủ quần áo. Cái ba phòng ngủ bị chia thành 3 phòng nhỏ, tủ quần áo phải làm riêng từng phòng, tổng cộng gần 7 mét dài tủ áo, cộng tủ bếp 3,1 mét dài vì phải chữ L theo góc tường. Chênh nhau 5,3 mét dài tủ. Ở đơn giá 3,2 triệu/mét dài cho cốp gỗ MDF chống ẩm, phần chênh đó đã là gần 17 triệu — chưa kể phụ kiện tỉ lệ thuận với số mét dài. Vậy mà nhiều nhà thầu vẫn gộp hai căn vào cùng mức giá/m2 sàn. Ai lời trong phép tính đó, chắc bạn tự trả lời được.
Ba con số nhà thầu hay vo chung vào một dòng báo giá
Cái thứ nhất là phụ kiện. Tờ báo giá ghi mỗi dòng "phụ kiện nhập khẩu" rồi cộng 12 triệu, không nói thương hiệu gì. Mình từng gặp một đơn vị ở quận 7 để đúng như vậy, đến khi hỏi chứng từ mới lộ ra là ray trượt vô danh hàng chợ. Hafele thật đắt hơn khoảng 3,5 triệu cho cả căn, nhưng bền được gần chục năm thay vì 18 tháng là kẹt. Cái thứ hai là vật tư phụ: keo, silicon, nẹp nhôm, băng keo cạnh. Nhìn thì vặt vãnh, nhưng bảng giá của đơn vị đó để 4,2 triệu cho phần này, trong lúc tôi tự đi mua hết hơn 1 triệu. Cái thứ ba là tiền nhân công. Đơn giá gỗ 3,2 triệu/mét dài thật ra đã gồm thợ đứng, vậy mà dòng cuối vẫn thêm dòng "công lắp đặt" 8% trên tổng giá trị hợp đồng. Gặng hỏi thì họ nói là công chở lên chung cư. Trớ trêu là tiền chở thật chỉ khoảng 1,5 triệu cho hai chuyến xe tải. Ba mục này cộng lại hay đội thêm gần một phần tư so với giá gỗ thật, mà khi bạn không tách ra thì lúc ký vẫn nghĩ mình được giá hợp lý.
Kiểu tôi yêu cầu nhà thầu bóc giá theo từng mét dài
Tôi luôn gửi bản vẽ mặt bằng có ghi rõ kích thước từng hệ tủ, không đưa ảnh phối cảnh đẹp để khỏi bị dẫn sang vấn đề vân gỗ. Điều kiện của tôi gói gọn trong một câu: báo theo mét dài cho từng hệ riêng, tách dòng riêng cho thùng, cánh, phụ kiện, đá mặt bếp, kính bếp, công lắp ráp. Làm vậy khi đối chiếu, tôi không nhìn tổng tiền mà nhìn từng hạng mục. Lần nhà 76m2 đó, 3 đơn vị đưa giá thùng tủ chênh nhau vỏn vẹn 200.000đ/md, nhưng phụ kiện chênh tới 4 triệu và mặt đá chênh 2,8 triệu. Nhìn theo tổng thì thấy đơn vị A rẻ hơn, nhưng cắt ra thì đơn vị B đáng chọn hơn vì họ để rõ thương hiệu. Mẹo của mình: luôn yêu cầu để dòng "giá đã gồm nhân công và đồ phụ" ngay dưới mỗi bảng. Ai từ chối để câu đó, coi như loại luôn.
Bài học tôi rút ra sau khi ký hợp đồng với nhà thầu rẻ nhất
Cách đây mấy năm mình gật một nhà thầu rẻ hơn 70 triệu so với bên mình đánh giá cao nhất. Họ cam kết gỗ MDF kháng ẩm, giấy hợp đồng ghi rõ vậy. Lúc đóng mình thấy thùng tủ dưới bồn rửa đóng bằng MDF thường, hàng giá chỉ bằng 60% loại chống ẩm. Hỏi thì họ bảo "hàng về gấp quá nên lấy tạm". Một năm sau, đợt nồm tháng 3, chỗ thùng đó mốc phồng toàn bộ, mùi ẩm mốc ám cả khu bếp. Tôi gọi bảo hành thì hợp đồng để chung chung "gỗ công nghiệp", chẳng để mã chống ẩm nên nói không lại. Đóng lại hết gần sáu chục triệu, thêm tiền di chuyển, thời gian dọn dẹp — sấp xỉ bằng số tiết kiệm ban đầu. Nguyên tắc tôi giữ từ đó: đối chiếu giá theo loại vật tư cụ thể, không so tổng tiền. Bạn đang tính làm nội thất nhà? Thử mở tờ báo giá đang có ra, khoanh đỏ mọi dòng chẳng ghi thương hiệu — đó là nơi tiền của bạn đang chảy ra ngoài mà bạn chưa hay.